کۆستی هاوڕێیان و خۆشەویستانمان لەوە ناکات بە ئاسانی یەخەمان بەردا

کۆستی  هاوڕێیان و خۆشەویستانمان لەوە ناکات بە ئاسانی یەخەمان بەردا:

06/01/2021

کۆستێکی تر ، خەمێکی زیاتر ، دڵتەنگی و نیگەرانییەکی چڕ و پڕ تر هاتە سەر ئەوانی تر.  من نازانم، تا ئێستا ئاوا هاتووە ،  ئەمەش یا کاری ” خودا” یاخود سروشت بووە ، ئەوە جارێکی تریش کە ڕەنگە دواجار نەبێت کە هەر منم دەبێت لەسەرتان بنوسم ، هەر دەبێت من بم کە یاد و یادەوەرییەکانتان بە گوێی هەموانا بچرپێنم ، دەبێت من بم بە چاوی پڕ ئەشك و بە دڵی غەمگین و بە ئازاری لە بننەهاتووە ،  گەڵای خەزانی تەمەنتان کۆبکەمەوە ، دەنکەکانی تەزیحی بچڕاوی ڕۆژانی خەبات و تێکۆشانتان گرد بکەمەوە و لەیەکیان بدەمەوە ، ئەو منم کە دەبێت لەگەڵ نەوەی نوێ یاخود ئەوانەشی کەناتانناسن خەبات و تێکۆشاناتان ، ڕۆژانی شادیی و  ڕەش و پڕ لە ناسۆری ژیانتان، بەوان ئاشنا بکەم  و ئاشتتان بکەمەوە.

یادکردنەوەی پڕ لە شانازی ئەمجارەم بۆ هاوڕێ تەیب عارفە ، کە بە نەخۆشی کۆرۆنا گیانی لەدەستدا.  هاوڕێ تەیب  لەناو دەوروبەر و خەڵکدا بە مامۆستا شێخ تەیب-ی حاجی مەلا سەید عارف ناسرابوو.

ساڵی 1978 بوو لام وایە هاوینەکەی بوو کە من بە ناوی نهێنی تۆ ئاشنابووم ” هاوڕێ نوری” ئەو کاتە بوو کە ماڵی تۆش ماڵی هەموان بوو، جێگەی حەوانەوە و شاردنەوەی هاوڕێ موختەفییەکانمان، بوو ، ئەو کاتە بوو کە ئیتر دەبوایە هاوڕێیان لە ماڵی ئێمە و لەتیف-ی شێخ ئیسماعیل و  بلەی هاوڕێمەوە [ برایم مەلا شیخ ئیسماعیل –دێلێژە]  و عەتای موفتی بۆ شوێنێکی دیکە  بگوێزرێنەوە.  یەکێك لەو ماڵە باش و بە خزمەت و چاونەترسانە ماڵی تۆ بوو .  ئیتر من دەمزانی کە هاوڕێیەکمان هەیە بە ناوی ‘ نوری’ ، کە عەرەبی زانێکی باش بوو ، وەرگێڕی هەندێك لە وتارەکان و توێژینەوەکانی نێو ڕۆژنامەی ‘ کار ‘  بۆ ‘ ئەلعەمەل’ ی عەرەبی،  بوو.  ماڵی تۆ بوو بە لانەی خۆشاردنەوەی چەند هاوڕێیەکمان کە لە ناویانا  مەلاڕەوف  [ مەلا ڕەوفە شەل] . لەتیف کەریم واحید و دواتریش هاوڕێیانی دیکە، بوو.

گەرچی من بە ناوی نهێنی تۆم دەناسی بەلام بە کەسایەتی تۆ و بە نەبەردی و بە دڵسۆزی و تێکۆشانی تۆ  زۆر دەمێك بوو ئاشنا بووم ، تۆ یەکێك بووی لە کەسە چالاکەکانی ڕیکخراوی ‘ کار ‘ وەلێ هەمیشە ژیانت لە مەترسیدا بوو بەڵام  هیچ وەختێك ئەوەی کە ‘ کار ‘ پێویستی بووبێت تۆ فەرامۆشت نەکردووە بێ ترس ، بوێرانە ئەنجامت داوە.

کە ئێمەش تۆ و هاوڕێیانی دیکەمان بەجێهێڵا تۆ لەتەك ئەواندا بەو پەڕی لە خۆ بوردنەوە درێژەت بە خەبات دا ، هەمەیشە لە کۆبوونەوە و و لیژنەکانی کە لە لێدووان و لەیەکنزیکبوونەوەدا بوون لەگەڵ گروپ و کەسانی دیکەدا ، هەموو کات  شێلگیرانە بەرگریت لەسەر یەککەوتن و یەکێتی شیوعییەکان ، مارکسییەکان کردووە بێ سازشکردن لەسەر بنەماکانی مارکسیزم.

لە سەردەمی ڕاپەڕیندا زۆر ئازایانە ڕۆڵی خۆتت لەتەك هاوڕێیانی دیکەی وەکو ئەشرەف-ی مام نامیق ، لەتیف ئیسماعیل، عەبدول ئیسماعیل، موحەمەدی شێخ  ڕەشید دێلێژە و هاوڕێیانی دیکەی دێلێژە ، هاوڕێ عومەر و هاوڕێ عوسمانی مەلا یاسین و زۆرێکی دیکە لە هاوڕێیانی گروپ و ڕێکخراوەکانی دیکە، هەر یەك بە چەشنێك ڕۆڵی خۆتان دەبینی .  لە بیرمە، لام وایە لە نەوەدەکانا بوو نامەیەکت نارد کە لە لایەن ئیسلامییە توندڕەکانەوە هەڕەشەی کوشتنیان لە تۆ و هاوڕێ ئەشرەف کردووە. نامەیەکیان بە فیشەکێکەوە فڕێ دابووە ناو حەوشەکەتانەوە ، بەڵام تۆ هێشتا هەر کۆڵت نەدا ، تۆ هەرگیز سەری بەرزتت بۆیان لە زەوی نەدا.

زۆر نەبوون و نین لەوانەی وێڕای هاتنەپێشەوەی ئەم بارودۆخە: ڕۆژی دەوڵەمەندبوون ، بە پلە و پارە گەیشتن ، ڕۆژی خۆهەڵواسین و گێڕگۆڕین ڕۆژی نکوڵی کردن و ڕەجمکردنی ڕابووردوی شیوعی بوون ..هەر ئاوا بە ئاسانی بایان دایەوە.. بەڵێ مەخابن ژمارەی ئەوانەی کە وەکو تۆ بوون  زۆر نین ، کەچی تۆ هەگیز بۆ چرکەیەکیش پلە و پایە و پارە و ڕەتکردنەوەی شیوعییبوونت بە خەیاڵدا نەهاتوە، دڵت ختورەی ئەوانەی نەکردووە .

نەك هەر ئەوانەی سەرەوە هاوڕێ، بەڵکو لەمەشدا لەناو هەزارانی دیکەدا هەر دەگمەن بوویت کە بەو هەموو ئەزموون و  ڕؤژگارەدا تێپەڕیبویت، ئەو هەموو کارەسات و ناڕەحەتییەو تێشکانەت، بینیبوو ، کەچی تۆ هەر بەردەوامیت دەدا بە خەباتت ، بەو تەمەنەوە کە 80 ساڵێک دەبویت هێشتا ئیلهام هێنەر بویت ، ، بە وزە و بە گوڕ تر بویت ، بە دەگمەن بەشداریکردنی خۆپیشاندانێكت لە دەست دەرچووە ، کۆبوونەوەیەكی جەماوەرییت لەبیر چووە ، لە ناویانا گفتو گۆ و  پێشنیارت نەبووبێت ،  هەنگاوی عەمەلیت پێ نەبووبێت ، فکرت لە کۆبوونەوەی یاخود خۆپیشاندانی پێشووتر ڕۆشنتر، نەبووبێت.

لەوانەش زیاتر تۆ کەسێك بویت کە زۆر چاك دەسەڵات و دەوڵەت و سیستەمەکەت ناسیبوو ، تۆ دەتزانی کە سەراپای حیزبەکان و کردنی حیزبایەتی شتێك نییە جگە لە درێژکردنەوەی تەمەنی ئەم سیستەمە ، ڕیفۆرمەکان شتێك نییە جگە لە ئارایشکردنی دیمەنی دزێو و ناشیرینی ئەم سیستەمە، تۆ زۆر باش دەتزانی کە ڕێگا کۆنەکان بۆ هەمان هەواری کۆنمان دەبەنەوە ، تۆ بە چاکی دەتزانی کە چیت دەوێت ، چارەسەری ریشەیی چییە ، ئەرك و وەزیفەی ئێستامان کامەیە …

لەبیرمە کە لە 2018 دا کە هاتمەوە زۆر جار یەکدیمان دەبینی و لیدوان و گفتوگۆمان لەسەر زۆر شت دەکرد ، لەوانە بۆچون و تیئورەکانی مارکس ، کتێبە بە بایاخەکەی ‘ سەرمایە/ کاپیتاڵ ‘  بەلام تۆ قسەیەکی مێژوویت کرد کە وتت ” هاوڕێ، سەرمایەی مارکس ئەوەندەی کە ئەکادیمییەکان و ئابووریناسە لیبراڵەکان خاوەنکار و کارگەکان  سوودیان لێبینیوە کرێکاران سۆشیالیستەکان ئەو سوودەیان لێنەبینیوە… شێوەی نوسینی ئەو کتێبە هەر بۆ کرێکار نەنوسراوە بۆ خاوەن بڕوانامەی بەرز و خاوەنکار نوسراوە..”

زۆر بەداخەوەم هاوڕێ گیان بۆ کۆچی دوایت ، گەرچی تۆ تەمەنت هەڵکشا بوو بەڵام بە فکر ئەوەندە گەنج بویت لە گەنجێك گەنجتر ، تۆ هێشتا زۆرت پێبوو ، وزەو توانایەکی زۆرت پێ مابوو ، قسە و پێشنیارێکی زۆرت لە یاد بوو کە بیخەیتە بەردەممان و کاری لەسەر بکەین .

یادو یادوەرییەکانت بەزر و بەڕێز هاوڕێ تەیب ” هاوڕێ نوری” هەرگیز ناتوانین لە یادت بکەین ، خەبات و تێکۆشانت فەرامۆش بکەین ، ڕێگای خەباتت گوم بکەین ..هەرگیزاو هەرگیز.

زاهیر / لەندەن

About author View all posts

Zaher Baher

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *